Υδατικοί πόροι-Πολιτικές

 
 

 

Το Δίκτυο Μεσόγειος SOS συμμετέχει σε πανευρωπαϊκά δίκτυα, τα οποία εργάζονται για την επιτυχία της εφαρμογής της Οδηγίας-Πλαίσιο για το Νερό 2000 και παρακολουθεί την πρόοδο στη χώρα μας, επεμβαίνοντας όπου κρίνει αναγκαίο. Δίνει ιδιαίτερη έμφαση στην υποστήριξη περιφερειών, νομαρχιών και δήμων στη διενέργεια διαδικασιών διαβούλευσης με το κοινό, οι οποίες είναι υποχρεωτικές βάσει της νέας Οδηγίας.

 

Το Φεβρουάριο του 2005, συνυπέγραψε στη Μαδρίτη την Ευρωπαϊκή "Διακήρυξη για μια Νέα Κουλτούρα για το Νερό" και συμμετέχει στο δίκτυο ακαδημαϊκών, ειδικών και οργανισμών, που λειτουργεί για την προώθηση των στόχων της.

 

 
 
  • Η κατάσταση σήμερα ( 80 Articles )

    Σύμφωνα με τα στοιχεία, διανύουμε τη δεύτερη χρονιά λειψυδρίας στη χώρα μας. Η μείωση των αποθεμάτων νερού γίνεται εμφανής από την πτώση της στάθμης των υπόγειων υδροφόρων οριζόντων, λόγω της ραγδαίας αύξησης της κατανάλωσης νερού, σε σημείο που υπερβαίνει τους εκμεταλλεύσιμους υδατικούς πόρους, της έλλειψης σχεδιασμού και της κακής διαχείρισης των υδάτινων αποθεμάτων, της καταστροφής των δασών και του περιορισμού της φυτοκάλυψης, που μειώνουν την απορρόφηση νερού από το έδαφος, της καταστρατήγησης της ισορροπίας του υδρολογικού κύκλου και της μείωσης των βροχοπτώσεων λόγω των κλιματικών αλλαγών.

     

    Αναλυτικότερα, τα αίτια θα πρέπει να αναζητηθούν:

     

    • Στην ξηρασία, δηλαδή στη μείωση των υδάτινων πόρων εξαιτίας μείωσης των βροχοπτώσεων, απόρροια της κλιματικής αλλαγής.
    • Στην εντατική και μη ορθολογική εκμετάλλευση των υδάτινων πόρων, πχ στο πλήθος των ανεξέλεγκτων γεωτρήσεων με αποτέλεσμα την είσοδο της θάλασσας στον υδροφόρο ορίζοντα στις παραθαλάσσιες περιοχές.
    • Στην εκτεταμένη ρύπανση των υπόγειων νερών από τη γεωργία και την ανεξέλεγκτη διάθεση απορριμμάτων και βιομηχανικών αποβλήτων στα ποτάμια.
    • Στην άνιση κατανομή της ζήτησης του νερού για αστικές και γεωργοκτηνοτροφικές χρήσεις, που οφείλεται στην άνιση κατανομή του πληθυσμού και των παραγωγικών δραστηριοτήτων. Έτσι, τα υδατικά αποθέματα αδυνατούν να καλύψουν τις τοπικές ανάγκες, με αποτέλεσμα να υπάρχουν βίαιες παρεμβάσεις σε βάρος άλλων περιοχών (εκτροπή Αχελώου).
    • Στην αυξημένη εποχιακή κατανάλωση νερού, που αντιμετωπίζουν οι τουριστικές περιοχές, με αποτέλεσμα προβλήματα με την επάρκεια, αλλά και την ποιότητα του νερού (διακοπές στην υδροδότηση, υφάλμυρο νερό).
    • Στην έλλειψη επαρκών δεδομένων σχετικά με την ποσότητα και την ποιότητα των νερών.
  • Νερό & κλιματική αλλαγή ( 13 Articles )

  • Εξέλιξη νομοθεσίας ( 12 Articles )
    Οι πρόσφατες σφυγμομετρήσεις της Eurostat έδειξαν ότι το 63% των ευρωπαίων πολιτών δίνει προτεραιότητα στο περιβάλλον έναντι της οικονομικής ανταγωνιστικότητας και το 90% εκτιμά ότι η περιβαλλοντική νομοθεσία πρέπει να εφαρμόζεται με την ίδια αυστηρότητα, όπως η νομοθεσία για την οικονομία και την απασχόληση, γεγονός που αποτελεί απόδειξη της ευαισθητοποίησης των πολιτών.

    Το 2000 η Ευρωπαϊκή Ένωση με την Οδηγία Πλαίσιο για το Νερό (2000/60/ΕΚ) υιοθέτησε την ολοκληρωμένη προσέγγιση στη διαχείριση του νερού. Η εφαρμογή της Οδηγίας  έπρεπε να αρχίσει το 2003 για να ολοκληρωθεί σταδιακά το 2015. Η Ελλάδα καθυστέρησε την ενεργοποίηση του νέου θεσμικού πλαισίου διαχείρισης των νερών με αποτέλεσμα όχι μόνο σοβαρές περιβαλλοντικές επιπτώσεις αλλά και σοβαρές οικονομικές συνέπειες, εξαιτίας της καθυστέρησης προώθησης αναπτυξιακών έργων.
     
    Με την Οδηγία Πλαίσιο για τα Νερά η Ευρωπαϊκή Ένωση στρέφεται στην εξοικονόμηση του νερού και στη προστασία των υδάτινων πόρων ενόψει των κλιματικών αλλαγών. Κύρια σημεία της αποτελούν η διεθνής περιφέρεια των λεκανών απορροής ποταμών, η ενοποίηση της διαχείρισης των υδάτινων πόρων και η καθιέρωση του θεσμού της συμμετοχής του κοινού (δεδομένου ότι κάθε προτεινόμενη από τους φορείς ενέργεια πρέπει να γνωστοποιείται στους κατοίκους της περιοχής και να λαμβάνεται υπόψη η γνώμη τους). Σύμφωνα με την Οδηγία Πλαίσιο από το 2010 θα εφαρμόζεται πολιτική τιμολόγησης του νερού με τρόπο που να αποτελεί κίνητρο για τους καταναλωτές για αποτελεσματική χρησιμοποίηση των υδάτινων πόρων. Ο βιομήχανος, ο αγρότης, ο απλός καταναλωτής θα χρεώνονται το νερό στο αληθινό περιβαλλοντικό του κόστος και θα εφαρμόζεται η αρχή "ο ρυπαίνων πληρώνει".
  • Διαχείριση υδάτων ( 40 Articles )
    Παρά το γεγονός ότι παρατηρείται αφθονία του νερού στη φύση, υπάρχουν πολλά προβλήματα σε σχέση με τη διαχείρισή του. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι ότι οι ετήσιες βροχοπτώσεις και χιονοπτώσεις στην Κρήτη προσφέρουν ποσότητες νερού τετραπλάσιες από τις απαιτούμενες, ωστόσο το μεγαλύτερο μέρος χάνεται γιατί δεν υπάρχουν έργα να το συγκρατήσουν. Άλλο παράδειγμα αποτελεί η πεδιάδα της Θεσσαλονίκης που, ενώ διαθέτει πλούσιους υδατικούς πόρους, αντιμετωπίζει προβλήματα με τα αποθέματά της.
    H αφθονία του νερού στη φύση δεν συνεπάγεται ότι όλες οι περιοχές θα έχουν άφθονα υδατικά αποθέματα. Ούτε συνεπάγεται ότι είναι εξασφαλισμένη η απαιτούμενη παροχή νερού για να καλύψουν οι ανθρώπινες κοινωνίες, όπως τα μεγάλα αστικά κέντρα, τις ανάγκες τους. Η κακή διαχείριση, εκτός από την έλλειψη προγραμματισμού και την υλοποίηση κατάλληλων έργων, έχει να κάνει με την εντατικοποίηση των αρδευτικών καλλιεργειών στη γεωργία και τις αποστραγγίσεις υγροτόπων, με τη ρύπανση των λιμνών, των ποταμιών και των υπόγειων υδάτων και με την καθημερινή σπατάλη στην οικιακή χρήση.

    Η έλλειψη νερού είναι πιθανό να αποτελέσει περιοριστικό παράγοντα για την κοινωνική, οικονομική και περιβαλλοντική ανάπτυξη, για το λόγο αυτό πρέπει να υιοθετηθεί η αειφορική διαχείριση των υδατικών πόρων. Το ζητούμενο σήμερα είναι να ληφθούν μακροπρόθεσμα μέτρα αντιμετώπισης της λειψυδρίας και όχι να γίνονται ενέργειες διαχείρισης κρίσης.
     
    Η εκμετάλλευση των υδατικών πόρων πρέπει να γίνεται σύμφωνα με τις αρχές της αειφορίας, να βασίζεται δηλαδή στο ισοζύγιο προσφοράς και ζήτησης σε επίπεδο λεκάνης απορροής ή υδατικού διαμερίσματος. Η αειφορική διαχείριση έχει σαν αποτέλεσμα τη μείωση της επέμβασης του ανθρώπου στο περιβάλλον, μέχρι το όριο της φέρουσας ικανότητας, δηλαδή τόσο όσο έχει τη δυνατότητα να διατηρείται σε καλή κατάσταση. Αυτό μπορεί να επιτευχθεί με το να αναγνωρίσουν οι καταναλωτές τις επιβαλλόμενες και τεχνητά δημιουργούμενες ανάγκες τους και να τις μειώσουν, αφού προηγουμένως προβληματιστούν για την καταναλωτική τους συμπεριφορά και τις συνέπειές της στους υδάτινους πόρους και στο περιβάλλον γενικότερα.
  • Επιστημονικές εκθέσεις ( 26 Articles )
  • Νερό & γεωργία ( 14 Articles )

    Σε μια άνυδρη εποχή, η Ελλάδα καταναλώνει το 87% της συνολικής ποσότητας νερού για τη γεωργία, με αρδευτικά δίκτυα που παρουσιάζουν μεγάλες απώλειες, υδροβόρες μεθόδους άρδευσης και παράνομες γεωτρήσεις. Σαν αποτέλεσμα πολλές εκτάσεις με καλλιέργειες απειλούνται σήμερα από τη ξηρασία, ενώ 1,5 εκατομμύριο στρέμματα παρουσιάζουν μεγάλη συγκέντρωση αλάτων εξαιτίας της ακατάλληλης άρδευσης, που δεν λαμβάνει υπόψη τις ανάγκες κάθε καλλιέργειας σε σχέση με το τοπικό κλίμα και το έδαφος.


    Σχετικά με την ποιότητα των νερών στις αγροτικές περιοχές παρατηρούνται:

     

    • Τάση αύξησης της αλατότητας στην παράκτια ζώνη, ιδίως το καλοκαίρι (η θάλασσα μπαίνει μέσα στον υδροφόρο ορίζοντα) και πτώση στάθμης σε όλες τις περιοχές γεωτρήσεων. Ο αριθμός των γεωτρήσεων σε όλη τη χώρα σύμφωνα με στοιχεία του ΙΓΜΕ φτάνει τις 170.000 (χωρίς τις παράνομες που κανείς δεν γνωρίζει πόσες είναι και πού βρίσκονται) οι οποίες υπερλειτουργούν παρά την υψηλή τιμή του πετρελαίου για άντληση. Επισημαίνουμε ότι στην άδεια μιας γεώτρησης αναφέρεται το επιτρεπόμενο βάθος της αλλά και η ποσότητα νερού που θα αντλείται και μπορεί να ελεγθεί από υδρόμετρα, τα οποία δεν έχουν τοποθετηθεί.
    • Αυξημένες συγκεντρώσεις νιτρικών ιόντων από τα λιπάσματα καθώς και φυτοφαρμάκων που ευρέως χρησιμοποιούνται στις γεωργικές εκμεταλλεύσεις (σε κάποιες περιπτώσεις οι συγκεντρώσεις είναι δεκαπλάσιες του ορίου για το πόσιμο νερό που θέτει η Ευρωπαϊκή Ένωση).
      Επομένως απαραίτητα είναι σήμερα τα μέτρα εξοικονόμησης αρδευτικού νερού, όπως η στάγδην άρδευση, και η χρήση νέων πηγών νερού, όπως τα έργα ορεινής υδρονομίας, ο τεχνητός εμπλουτισμός των υδροφόρων στρωμάτων, αλλά και η επαναχρησιμοποίηση των επεξεργασμένων αστικών λυμάτων για άρδευση.
  • Καλές πρακτικές ( 15 Articles )
    Η μεγάλη αξία του νερού, τόσο η βιολογική όσο και η οικολογική, απαιτεί σωστή διαχείριση των υδάτινων πόρων για να εξασφαλιστεί η απαραίτητη διαθεσιμότητα και ποιότητα του νερού.
    Η Ελλάδα, αν και συγκαταλέγεται ανάμεσα στις πλούσιες χώρες σε νερό της Μεσογείου με ετήσιο ύψος βροχόπτωση 700mm, χαρακτηρίζεται από άνιση κατανομή των βροχοπτώσεων, μεγάλη εξάτμιση και μικρές λεκάνες απορροής με αποτέλεσμα τη μείωση του διαθέσιμου νερού. Ο τρόπος με τον οποίο έχουμε διαχειριστεί μέχρι σήμερα τα υδάτινα αποθέματα σίγουρα δεν είναι ο καλύτερος. Η ορθή διαχείριση του νερού απαιτεί παρεμβάσεις σε πολλά επίπεδα, αλλά και καθένας μας μπορεί να συμβάλλει µε τον τρόπο του στο να περιορισθεί η σπατάλη που γίνεται σήμερα. Η ανάγκη λήψης μέτρων από την πολιτεία, που θα σχετίζονται με διαχειριστικές πρακτικές, αλλά και η υιοθέτηση καθημερινών πρακτικών από όλους μας είναι επιτακτική, γιατί η αντιμετώπιση των διαταραχών της οικολογικής ισορροπίας έχει να κάνει τόσο με την ποιότητα ζωής όσο και με τη βιώσιμη ανάπτυξη.

    Οι καλές πρακτικές με τη συνδρομή της διεπιστημονικής γνώσης οδηγούν στη βιώσιμη ανάπτυξη, πάντα μέσα από τη διαδικασίες συνεργασίας και συμμετοχικής ενεργοποίησης.

    Η διεθνής πρακτική έχει δείξει ότι, ανάμεσα σε πολλές άλλες, καλές πρακτικές αποτελούν:
     
    • Τα πολλά και μικρά έργα που είναι περισσότερο αποδοτικά από τα φράγματα μεγάλης χωρητικότητας.
    • Η διαχείριση των υδατικών πόρων από ένα ενιαίο φορέα, ώστε να είναι αποτελεσματική (απαίτηση και της Οδηγίας Πλαίσιο για το Νερό).
    • Η εκπόνηση και χρηματοδότηση ενός μακροπρόθεσμου εθνικού προγράμματος εγκατάστασης και λειτουργίας δικτύων στο πλαίσιο παρακολούθησης της ποιότητας των υπόγειων αλλά και των επιφανειακών νερών.
 
Copyright © 2011 Medsos. All Rights Reserved. Joomla! is Free Software released under the GNU/GPL License.
Χορηγία φιλοξενίας medsos.gr από την dnHost.gr