Όσα φέρνει η ώρα, δεν τα φέρνει ο χρόνος!

 
 

Όσα φέρνει η ώρα, δεν τα φέρνει ο χρόνος!

Print
 
 

Μπορεί το 2010 την παράσταση στην Ελλάδα, και όχι μόνο, να ‘έκλεψε’ η οικονομική κρίση, όμως η χρονιά που πέρασε πυροδότησε και σημαντικές εξελίξεις, κάποιες θετικές - κάποιες αρνητικές, στο μέτωπο του περιβάλλοντος και ειδικότερα σε κάποιους «θαλασσινούς» τομείς όπως η αλιεία, η θαλάσσια βιοποικιλότητα, η διαχείριση των παράκτιων ζωνών κ.λ.

 Η θέση σε πλήρη εφαρμογή των διατάξεων του Μεσογειακού Κανονισμού 1967/2006 από 1ης Ιουνίου και οι υποχρεώσεις που απορρέουν για την Ελλάδα, η απόρριψη του Ελληνικού αιτήματος για παρεκκλίσεις στη χρήση της βιντζότρατας λόγω ελλιπών ή ανύπαρκτων επιστημονικών δεδομένων για την τεκμηρίωσή του, καθώς και τα κοινωνικο-οικονομικά προβλήματα που βρέθηκαν να αντιμετωπίζουν οι αλιείς που χρησιμοποιούν το συγκεκριμένο αλιευτικό εργαλείο εξαιτίας των λανθασμένων χειρισμών που έγιναν από το πρώην αρμόδιο Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, είναι κάποια από τα ζητήματα που απασχόλησαν την κοινή γνώμη το περασμένο έτος. Παρά τις σχετικές διαβεβαιώσεις του Υπουργού Θαλασσίων Υποθέσεων, Νήσων και Αλιείας, τόσο προς την Επίτροπο Θαλάσσιων Υποθέσεων και Αλιείας, κα Δαμανάκη, όσο και προς τους επαγγελματίες αλιείς βιντζότρατας, ακόμα δεν έχουν δοθεί λύσεις, ενώ κάποιες από τις θέσεις που κατά καιρούς έχει εκφράσει ο επικεφαλής του νεοσυσταθέντος Υπουργείου, κος Διαμαντίδης, δημιουργούν έντονο προβληματισμό, καθώς έρχονται σε αντίθεση με το στόχο της διατήρησης και της βιώσιμης εκμετάλλευσης των αλιευτικών πόρων. Τη σημασία του Μεσογειακού Κανονισμού Αλιείας για τη βιώσιμη διαχείριση της αλιείας στη Μεσόγειο, καθώς και την επιτακτική ανάγκη για την ορθή εφαρμογή του και συμμόρφωση της Ελλάδας προς τις Κοινοτικές της υποχρεώσεις «χωρίς άλλες καθυστερήσεις και αμφισημίες», τόνισε για άλλη μια φορά η Επίτροπος στην ομιλία της στο στο διήμερο Συνέδριο (26 & 27 Νοεμβρίου) που διοργάνωσε στο Ινστιτούτο Goethe το Δίκτυο ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS με θέμα «Παγκόσμιο Έτος Βιοποικιλότητας: η επόμενη ημέρα και η ελληνική πραγματικότητα».
Στην ομιλία της, η κα Δαμανάκη, αναφέρθηκε επίσης στην πολυαναμενόμενη μεταρρύθμιση της Κοινής Αλιευτικής Πολιτικής (ΚαλΠ), ως ένα σημαντικό βήμα για τη «βιώσιμη εκμετάλλευση των θαλασσών» και «τη διατήρηση της θαλάσσιας βιοποικιλότητας». Ήδη, κατά τη διάρκεια του έτους, δημοσιεύτηκαν τα αποτελέσματα της πολύμηνης δημόσιας διαβούλευσης (21 Απριλίου- 31 Δεκεμβρίου 2009), ενώ το στάδιο της διαβούλευσης έκλεισε επισήμως με το Συνέδριο που έλαβε χώρα στα μέσα του περασμένου Νοεμβρίου (16/11/2010). Οι ομιλητές του Συνεδρίου ήταν άνθρωποι που εργάζονται στον τομέα της αλιείας και μέσα από την ενασχόλησή τους αυτή έχουν καταπιαστεί με εξαιρετικά αποτελεσματικά και πρωτοποριακά προγράμματα, καλά παραδείγματα που καλύπτουν όλες τις πτυχές της μεταρρύθμισης. Επόμενο στάδιο μετά τη διαβούλευση, είναι οι μεταρρυθμιστικές προτάσεις που αναμένονται εντός του νέου χρόνου. Και, τέλος, η νέα ΚΑλΠ θα αρχίσει να ισχύει το 2013.
Αν και η κατάσταση ορισμένων αλιευτικών αποθεμάτων έχει παρουσιάσει βελτίωση, ωστόσο το μεγαλύτερο μέρος των αποθεμάτων σε επίπεδο ΕΕ (αλλά και σε παγκόσμιο επίπεδο) βρίσκεται σε ανησυχητική κατάσταση, αποδεικνύοντας ότι οι μέχρι τώρα εφαρμοζόμενες μέθοδοι για την εκτίμηση και τη διαχείριση των αλιευτικών πόρων είναι ανεπαρκείς. Σύμφωνα, για παράδειγμα, με την Επιστημονική, Τεχνική και Οικονομική Επιτροπή Αλιείας (ΕΤΟΕΑ, 2010), «για το 72 % των (Ευρωπαϊκών) αποθεμάτων, η υπεραλίευση είναι τόσο σοβαρή ώστε, αν η αλιεία περιοριζόταν, οι αλιευόμενοι ιχθύες θα ήταν περισσότεροι».  Ένας από τους μεγάλους χαμένους της φετινής χρονιάς, αλλά και γενικότερα των λανθασμένων πρακτικών, της κακής διαχείρισης και των αποτυχημένων προσπαθειών χρόνων, είναι και ο ερυθρός τόνος. Μετά την καταψήφιση, τον περασμένο Μάρτιο, της πρότασης για καταχώρηση του είδους στο Παράρτημα Ι της Σύμβασης για το Διεθνές Εμπόριο Ειδών Άγριας Πανίδας και Χλωρίδας (CITES) που θα σηματοδοτούσε την απαγόρευση του διεθνούς εμπορίου του, οι ελπίδες για τη λήψη των απαραίτητων αποφασιστικών μέτρων που θα απέτρεπαν την περαιτέρω κατάρρευση των αποθεμάτων του είχαν εναποτεθεί στις αποφάσεις της 17ης ετήσιας συνάντησης της ICCAT (17-27 Νοεμβρίου). Δυστυχώς, όμως, για άλλη μια φορά, οι προσδοκίες διαψεύστηκαν (για περισσότερες πληροφορίες για τα αποτελέσματα της συνάντησης δείτε παλαιότερο άρθρο).


Μια από τις θετικές ειδήσεις του 2010, ήταν η έναρξη της ισχύος δυο Πρωτοκόλλων της Σύμβασης της Βαρκελώνης στα τέλη Νοεμβρίου:
•    Του Πρωτοκόλλου για την Ολοκληρωμένη Διαχείριση των Παράκτιων Ζωνών (ΟΔΠΖ) της Μεσογείου, που υπογράφηκε το 2008 και έχει επικυρωθεί από τη Σλοβενία, τη Γαλλία, την Αλβανία, την Ισπανία, την ΕΕ και τη Συρία.
•    Του Πρωτοκόλλου για την προστασία της Μεσογείου από ρύπανση που προέρχεται από την εξερεύνηση και εκμετάλλευση της υφαλοκρηπίδας και του βυθού και του υπεδάφους του, που υπογράφηκε το 1994, αλλά παρέμενε ανενεργό για πάρα πολλά χρόνια καθώς εκκρεμούσε η απαραίτητη έκτη επικύρωση. Πλέον, το Πρωτόκολλο έχει κυρωθεί από την Αλβανία, την Κύπρο, τη Λιβύη, το Μαρόκο, την Τυνισία και, φυσικά, τη Συρία που ‘έδωσε ζωή’ μεμιάς και στα δύο αυτά σημαντικότατα νομικά εργαλεία. Μολαταύτα, η έναρξη της ισχύος του συγκεκριμένου Πρωτοκόλλου δεν είναι πανάκεια, αφού δεν εγγυάται την εξασφάλιση της ασφαλούς διενέργειας των εξορυκτικών δραστηριοτήτων, της διατήρησης της ακεραιότητας του περιβάλλοντος και της προστασίας του κοινωνικού συνόλου. Το ατύχημα στον Κόλπο του Μεξικό αποτελέσε μια από τις πιο συγκλονιστικές στιγμές της χρονιάς που πέρασε. Στέρησε τη ζωή σε 11 ανθρώπους που εργάζονταν στην πλατφόρμα εξόρυξης την ώρα της έκρηξης και θεωρείται ότι σηματοδότησε μια από τις μεγαλύτερες οικολογικές καταστροφές στην ιστορία.
Όπως μπορεί εύκολα να αντιληφθεί κανείς, η Ελλάδα δεν έχει επικυρώσει ακόμα κανένα από τα παραπάνω Πρωτόκολλα. Θα περίμενε κανείς πως για μια χώρα με ιδιαίτερα εκτεταμένη ακτογραμμή, με παράκτια ζώνη που φιλοξενεί ποικιλία ειδών και οικοτόπων, και διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στην ενίσχυση της εθνικής οικονομίας, η λήψη μέτρων για την προστασία της παράκτιας ζώνης θα ήταν μια από τις βασικές προτεραιότητες του ΥΠΕΚΑ. Το αντίθετο μάλιστα: πολλές φορές φαίνεται ότι η κατά περίπτωση πολιτική ηγεσία κινείται προς κατευθύνσεις που κάθε άλλο παρά ολοκληρωμένη διαχείριση και «πράσινη ανάπτυξη» θυμίζουν. Χαρακτηριστικό παράδειγμα, η περίπτωση του χώρου του πρώην αεροδρομίου του Ελληνικού. Παρά τις δηλώσεις- υποσχέσεις για τη μετατροπή του σε Μητροπολιτικό Πάρκο Πρασίνου, παρά τα αποτελέσματα της σχετικής έρευνας του ΕΜΠ για λογαριασμό τεσσάρων Δήμων (Αλίμου, Αργυρούπολης, Γλυφάδας και Ελληνικού), με επικεφαλής της ομάδας μελέτης τον επίκουρο καθηγητή της Σχολής Αρχιτεκτόνων ΕΜΠ κ. Ν. Μπελαβίλα, που τεκμηριώνουν ότι το πάρκο είναι «αναγκαίο, φτηνό και εφικτό», το Μνημόνιο Συνεργασίας που υπογράφηκε μεταξύ της ελληνικής κυβέρνησης και της κυβέρνησης του Κατάρ βάζει νέους όρους στο παιχνίδι. Προσφάτως, με απόφαση της Διυπουργικής Επιτροπής Αναδιαρθρώσεων και Αποκρατικοποιήσεων (ΔΕΑΑ) η διαδικασία ‘αξιοποίησης’ του Ελληνικού επιταχύνεται με τη μέθοδο fast- track, συγκροτείται φορέας διαχείρισης της έκτασης με την επονομασία ΕΛΛΗΝΙΚΟΝ Α.Ε. και προσλαµβάνονται χρηµατοοικονοµικοί και τεχνικοί σύµβουλοι. Προς το παρόν, το μέλλον του πρώην αεροδρομίου παραμένει ασαφές και η υπόθεση πλέει στο άγνωστο με βάρκα την ελπίδα...
Λίγο πριν την εκπνοή του χρόνου και, ω εκ του θαύματος, εντός της περιόδου που μεσολαβούν οι Χριστουγεννιάτικες αργίες και διακοπές, επέλεξε το ΥΠΕΚΑ να θέσει σε περιορισμένης διάρκειας δημόσια διαβούλευση δυο πολύ σημαντικά νομοσχέδια. Το ένα αφορά στη σύσταση του Εθνικού Φορέα Υδρογονανθράκων, περί του οποίου πολύς λόγος έχει γίνει το τελευταίο διάστημα, ενώ το δεύτερο αφορά στην ενσωμάτωση της Οδηγίας- Πλαίσιο για τη Θαλάσσια Στρατηγική (2008/56/ΕΚ) στο εθνικό μας δίκαιο. Η Θαλάσσια Στρατηγική αποτελεί τον περιβαλλοντικό πυλώνα της Ολοκληρωμένης Θαλάσσιας Πολιτικής της ΕΕ και έχει το φιλόδοξο στόχο της επίτευξης καλής περιβαλλοντικής κατάστασης για το θαλάσσιο περιβάλλον μέχρι το 2020. Να υπενθυμίσουμε ότι τα κράτη - μέλη είχαν προθεσμία να εναρμονίσουν την εθνική τους νομοθεσία μέχρι τις 15 του περασμένου Ιουλίου. Η Ελλάδα, έστω και αργοπορημένα, εκπληρώνει τις υποχρεώσεις που έχει αναλάβει προς την ΕΕ. Αντίθετα, με μεγάλη προσμονή και καρτερικότητα περιμένουμε έναν ολόκληρο χρόνο την απόσυρση του «χωροταξικού της τσιμεντοποίησης» για τον τουρισμό που είχε προεκλογικά υποσχεθεί η κυβέρνηση  και για το οποίο μυστηριωδώς τηρείται σιγή ιχθύος και φυσικά τον επανασχεδιασμό νέου χωροταξικού πλαισίου με κύριο άξονα την προστασία του πολυτιμότερου τουριστικού προϊόντος μας, του φυσικού και πολιτιστικού περιβάλλοντος και της εξοικονόμησης των φυσικών μας πόρων.