Τα Απορρίμματα στη Θάλασσα και τις Ακτές ευθύνονται για θανάτους και τραυματισμούς ειδών

 
 

Τα Απορρίμματα στη Θάλασσα και τις Ακτές ευθύνονται για θανάτους και τραυματισμούς ειδών

Print
 
 

Το πρόβλημα:

Τα απορρίμματά μας έχουν αλλάξει, με αποτέλεσμα να είναι πολύ περισσότερα αλλά και πολύ διαφορετικά από αυτά πριν 20 ή 30 χρόνια. Στα απορρίμματά μας περιέχονται προϊόντα που δεν αποσυντίθενται εύκολα στη φύση (πλαστικά, κυρίως, αλλά και μέταλλα όπως το αλουμίνιο που έχουν διάρκεια ζωής στη θάλασσα δεκάδες ή εκατοντάδες χρόνια) ή μπορεί να είναι επικίνδυνα και τοξικά (μπαταρίες, οθόνες, συσκευές, αμίαντος, υπολείμματα φαρμάκων και φυτοφαρμάκων κα). Από την άλλη πολύ περισσότερα απορρίμματα καταλήγουν στο περιβάλλον και τελικά στις θάλασσες και τις ακτές από δραστηριότητες είτε στην ξηρά είτε στη θάλασσα.

 

Χιλιάδες άνθρωποι κάθε χρόνο επισκεπτόμαστε τις ακτές, και φεύγοντας αφήνουμε πίσω μας συσκευασίες φαγητού και ποτού, αποτσίγαρα, μπάλες, σαγιονάρες και κουβαδάκια. Όλα αυτά τα υλικά αργά ή γρήγορα καταλήγουν στη θάλασσα. Αλλά και τα απορρίμματα από μια ρεματιά ή τους δρόμους των πόλεων καταλήγουν αργά ή γρήγορα στη θάλασσα. Κάθε χρόνο πολλές χιλιάδες τόνοι σκουπιδιών ταξιδεύουν στη θάλασσα, κάθονται στο βυθό ή εκβράζονται στις ακτές προκαλώντας ανυπολόγιστη περιβαλλοντική καταστροφή και προκαλώντας σημαντικές επιπτώσεις στα είδη της θάλασσας. Οι επιστήμονες σε ένα μεγάλο βαθμό έχουν χαρτογραφήσει (και συνεχίζουν να χαρτογραφούν και να προειδοποιούν για) τις αιτίες και τις συνέπειες.

 

Όπως έχει προκύψει από τις ετήσιες εκστρατείες εθελοντικού καθαρισμού ακτών, που εδώ και δώδεκα χρόνια γίνονται στο δεύτερο 15θήμερο του Μαΐου σε 21 χώρες της Μεσογείου - στην Ελλάδα συντονιστής της εκστρατείας είναι το Δίκτυο ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS - μεγάλο ποσοστό των σκουπιδιών είναι διάφορα είδη πλαστικών - κυρίως πλαστικά συσκευασίας - σε ποσοστό πάνω από 60%, κι ακολουθούν το αλουμίνιο και τα υπόλοιπα μέταλλα (10%), το χαρτί (15%), το γυαλί (10%) και διάφορα άλλα υλικά (5%).

 

Ενδεικτικά είναι τα στοιχεία για το 2003 από την μεγάλη έρευνα που κάνει κάθε χρόνο στους ωκεανούς η οργάνωση International Coastal Cleanup. Σύμφωνα με αυτά οι 10 κατηγορίες σκουπιδιών που καταγράφονται πιο συχνά («top ten») είναι:

 

Κατηγορία σκουπιδιών

Αριθμός κομματιών που καταγράφηκε

Ποσοστό (%) στο σύνολο

1. γόπες τσιγάρων

1.922.830

29,5%

2. συσκευασίες τροφίμων, υλικά περιτυλίγματος

632.161

9,7%

3. καπάκια

539.832

8,3%

4. πλαστικά δοχεία αναψυκτικών 2 λίτρων
και πάνω

438.763

6,7%

5. πλαστικές τσάντες

354.294

5,4%

6. γυάλινα μπουκάλια αναψυκτικών

328.239

5,0%

7. πλαστικά ποτηράκια, πιάτα, και μαχαιροπήρουνα

317.447

4,9%

8. Μεταλλικά δοχεία

314.738

4,8%

9. Καλαμάκια

273.105

4,2%

10. Συσκευασίες καπνού /τσιγάρων

132.402

2,0%

Σύνολο

5.253.402

80,5%

Πηγή: International Coastal Cleanup, 2003

 

Σε μια έρευνα που έγινε από το Σεπτέμβριο ως το Νοέμβριο του 2000 σε 26 παραλίες στη Ιαπωνική θάλασσα εξετάστηκε η κατανομή και η ποσότητα των απορριμμάτων στη θάλασσα. Διαπιστώθηκε μια συγκέντρωση απορριμμάτων στην επιφάνεια της θάλασσας της τάξης των 2,144 κιλά ανά τετραγωνικό μέτρο στην Ιαπωνία και 1,344 κιλών ανά τετραγωνικό μέτρο στη Ρωσία. Ο αριθμός τεμαχίων των συγκεκριμένων απορριμμάτων ήταν 341 έναντι 20,7 ανά τετραγωνικό μέτρο αντίστοιχα. Τα πλαστικά απορρίμματα αντιπροσώπευαν το 40-80% των απορριμμάτων στη θάλασσα. 

Τα πλαστικά μπουκάλια που επιπλέουν στις θάλασσες μπορεί να μεταφέρουν κάτι περισσότερο από ένα μήνυμα, μπορεί να μεταφέρουν το σπέρμα του οικολογικού χάους εκεί που θα καταλήξουν.


Κατά τη διάρκεια παρατηρήσεων ακτών σε 30 απομακρυσμένα νησιά στον ωκεανό, από το  Spitzbergen στην Αρκτική ως το  Signy στην Ανταρκτική και από τα  Galapagos στον Ειρηνικό μέχρι την  Ascension στον Ατλαντικό, ο Ντέιβιντ Μπάρνς από το Βρετανικό Παρατηρητήριο της Ανταρκτικής, στο Κέιμπριτζ, Βρετανία, ανακάλυψε ότι η κατακόρυφη αύξηση των πλαστικών απορριμμάτων έχει πλέον υποκαταστήσει το ξύλο ώς κύριο απόρριμμα στις θάλασσες και στις ακτές. Και λαθρεπιβάτες πάνω σ' αυτά τα σκουπίδια καταλήγουν στις ακτές σκουλήκια, όστρακα και λογιών-λογιών κάμπιες. Σύμφωνα με το Τζεφ Μακ Νιλι, τον προϊστάμενο της επιστημονικής επιτροπής της Ένωσης για τη Διατήρηση της Γης, τα ξενικά είδη είναι η δεύτερη σημαντικότερη αιτία ελάττωσης της βιοποικιλότητας. Ο Μπάρνς απέδειξε ότι τα ανθρώπινα απορρίμματα παίζουν πια σημαντικότερο ρόλο στη μεταφορά των ειδών σε νέες περιοχές σε σύγκριση με τα φυσικά υλικά. “Διπλασιάζει τις δυνατότητες μεταφοράς”, ισχυρίστηκε. Τα απορρίμματα έχουν μεγάλη ανθεκτικότητα και ταξιδεύουν πιο αργά, σε σχέση με τα πλοία, άρα βοηθούν πολύ τους υποψήφιους εποίκους να ταξιδέψουν με μεγαλύτερη ασφάλεια από ένα οικοσύστημα σε ένα άλλο, συχνά μακρινό. Έτσι, όλο και περισσότερο τα διάφορα ξενικά είδη μεταφέρονται σε άλλες περιοχές ταξιδεύοντας με τα σκουπίδια, στα οποία μπορούν να προσκολληθούν ή να καταφύγουν.

 

Ένα άλλο συμπέρασμα της έρευνας αυτής ήταν ότι το μεγαλύτερο ποσοστό των απορριμμάτων βρίσκεται στις νότιες θάλασσες – η ποσότητα των σκουπιδιών φαίνεται ότι έχει εκατονταπλασιαστεί την τελευταία δεκαετία.

Εκτός από τα συνηθισμένου μεγέθους απορρίμματα που καταλήγουν στη θάλασσα αυξανόμενη ανησυχία προκαλούν και τα “μικρο-απορρίμματα”, δηλαδή πολύ μικρά θραύσματα από πλαστικό, κυρίως, της τάξης των είκοσι εκατομμυριοστών του μέτρου, για τα οποία υπάρχει πλέον η πρόσφατη μελέτη του Ρίτσαρντ Τόμσον, ειδικού σε θέματα θαλάσσιας οικολογίας από το πανεπιστήμιο του Πλίμουθ. Με δειγματοληπτικές αμμοληψίες από 20 παράκτιες τοποθεσίες στη Βρετανία αλλά και με λήψη δειγμάτων από το βυθό, οι επιστήμονες διαπίστωσαν ότι τα περισσότερα υπολείμματα πλαστικού βρίσκονται κοντά στο βυθό και είναι κυρίως ακρυλικά και πολυεστέρας. Υποψιάζονται ότι πρόκειται για υλικά συσκευασίας που έχουν θρυμματιστεί αλλά δε μπορούν να τα ταυτίσουν με κάποιο συγκεκριμένο είδος συσκευασίας.


 

Η πηγή του προβλήματος

Οι στρατιές των λουομένων, που κατακλύζουν κάθε καλοκαίρι τις παραλίες πολλαπλασιάζοντας τον πληθυσμό των παράκτιων περιοχών, είναι μια από τις πηγές παραγωγής σκουπιδιών. Αλλά και πολλές άλλες πηγές στη θάλασσα (σκάφη, εγκαταστάσεις, δραστηριότητες) αλλά και στην ξηρά, κοντά ή μακριά από τις ακτές, συνεισφέρουν στο πρόβλημα.

 

Οι κύριες πηγές απορριμμάτων που καταλήγουν σε θάλασσα κι ακτές και βρίσκονται στη θάλασσα είναι κυρίως:

• Επιβατηγά, φορτηγά και κρουαζιερόπλοια είτε σε ταξίδι είτε σε λιμάνια
• Αλιευτικά σκάφη κάθε μεγέθους

• Πολεμικά σκάφη

• Σκάφη αναψυχής

• Εγκαταστάσεις πετρελαίου και φυσικού αερίου

• Μονάδες ιχθυοκαλλιέργειας

 

Οι κύριες πηγές απορριμμάτων που καταλήγουν σε θάλασσα κι ακτές και βρίσκονται στην ξηρά είναι κυρίως:

• Χωματερές και σκουπιδότοποι δίπλα ή κοντά στη θάλασσα

• Χωματερές και σκουπιδότοποι κοντά σε ποτάμια, χείμαρρους, χαράδρες και γενικότερα κοντά σε δρόμους του νερού

• Απόρριψη ανεπεξέργαστων αστικών λυμάτων αλλά και των όμβριων (νερά της βροχής) που περιέχουν συχνά και απορρίμματα (σκεφτείτε τους υπονόμους που είναι γεμάτοι με κάθε λογής σκουπίδια)

• Βιομηχανικές κι άλλες εγκαταστάσεις 

• Τουριστικές εγκαταστάσεις και χώροι αναψυχής κοντά στις ακτές

 

Το μέγεθος του προβλήματος

Υπολογίζεται ότι μόνο τα απορρίμματα που παράγονται στα εμπορικά πλοία και στις εγκαταστάσεις πετρελαίου στη Μεσόγειο ανέρχονται σε 550.000 τόνους ετησίως. Εκτιμάται ότι περίπου το 20% των πλαστικών απορριμμάτων στη θάλασσα προέρχονται από τα πλοία (εμπορικά, σκάφη αναψυχής, αλιευτικά) και εγκαταστάσεις (πλατφόρμες, κα) στη θάλασσα. Τα υπόλοιπα προέρχονται από την ξηρά  και καταλήγουν στη θάλασσα από τον άνεμο ή τα ποτάμια, χείμαρρους.
Σκεφθείτε πόσες χωματερές και σκουπιδότοποι βρίσκονται ακόμα κοντά ή δίπλα στη θάλασσα και πόσα σκουπίδια μεταφέρονται με το νερό της βροχής ή τα ποτάμια στις ακτές και τη θάλασσα. Ναυάγια (όπως το πρόσφατο με το Sea Diamond στη Σαντορίνη) ή κακή διαχείριση των απορριμμάτων από διάφορες εγκαταστάσεις στην ξηρά ή τη θάλασσα συνεισφέρουν στο πρόβλημα. Αν και δεν υπάρχουν ακριβείς υπολογισμοί για τη συνολική ποσότητα απορριμμάτων που καταλήγει στη θάλασσα και τις ακτές, είναι γεγονός ότι παρά την ευαισθητοποίηση και την αλλαγή πρακτικών που παρατηρείται τα τελευταία χρόνια, δεν έχουμε πετύχει να έχουμε ακόμα θάλασσες και ακτές χωρίς σκουπίδια.

 

Η συγκέντρωση στοιχείων και μελέτες από τη δεκαετία του 60, όταν κάποια εμπορικά πλοία άρχισαν να συλλέγουν νερό και απορρίμματα κατά τη διάρκεια των διαδρομών τους στη Βόρεια Θάλασσα για ερευνητικούς σκοπούς, δείχνουν ότι η ποσότητα πλαστικών έχει υπερτριπλασιαστεί τα τελευταία 40 χρόνια. Αλλά και οργανωμένες παρατηρήσεις από επιστημονικά κέντρα στις Η.Π.Α., την Αυστραλία και τη Βρετανία που καταγράφουν συστηματικά τα απορρίμματα στη θάλασσα και τις ακτές δείχνουν ότι η κατάσταση μάλλον έχει επιδεινωθεί. Δεν είναι τυχαίο που η ιδέα για την μεγάλη κινητοποίηση εθελοντών στην Αυστραλία με σύνθημα καθαρίστε την Αυστραλία, που συγκεντρώνει σήμερα πάνω από 700.000 εθελοντές κάθε χρόνο, ξεκίνησε από έναν οικοδόμο και ιστιοπλόο, τον Ian Kiernan, ο οποίος συγκλονίστηκε από τα σκουπίδια που συνάντησε στην Καραϊβική καθώς το 1987 έπλεε μέσω των ωκεανών του κόσμου.

 

Οι επιπτώσεις των απορριμμάτων στη θαλάσσια ζωή

Τα απορρίμματα που καταλήγουν στη θάλασσα και τις ακτές είναι κυρίως πλαστικές και μεταλλικές συσκευασίες κάθε είδους, όπως για παράδειγμα κομμάτια πλαστικών μπουκαλιών, πλαστικές σακούλες, καπάκια από αναψυκτικά, γόπες τσιγάρων, μπαταρίες αλλά κάποιες φορές και ηλεκτρικές συσκευές, κομμάτια από δίκτυα κα. Τα απορρίμματα στη θάλασσα και τις ακτές ευθύνονται για χιλιάδες θανάτους και τραυματισμούς ζώων αλλά και για την αλλοίωση του θαλάσσιου και παράκτιου οικοσυστήματος:

  • Τα απορρίμματα γίνονται συχνά «τροφή» των χελωνών, των δελφινιών, των πουλιών και των ψαριών με αποτέλεσμα πολλά να τραυματίζονται, να πεθαίνουν από ασφυξία ή και να πνίγονται κατά την κατάποσή τους. Τα πλαστικά κι άλλα απορρίμματα που καταλήγουν στο στομάχι μεγάλων ζώων μπορεί να προκαλέσουν ασιτία ή υποσιτισμό τους, εσωτερικά τραύματα ή δηλητηρίασή τους.  Μάλιστα όταν μελετητές του πανεπιστήμιου του Πλύμουθ έβαλαν μικρo-πλαστικά απορρίμματα σε ενυδρείο με θαλάσσια είδη (μικρές γαρίδες, θαλάσσια σκουλήκια και πεταλίδες) διαπιστώθηκε ότι και τα τρία είδη έτρωγαν τα πλαστικά. 
  • Πολλά είδη της θάλασσας παγιδεύονται σε απορρίμματα με αποτέλεσμα να τραυματίζονται ή και να θανατώνονται. Πολλά ζώα αντιμετωπίζουν πλέον τα απορρίμματα ως μέρος του φυσικού τους περιβάλλοντος. Τα χρησιμοποιούν εκτός από τροφή και σαν παιχνίδι, σαν καταφύγιο, σαν τόπο όπου μπορούν να κατοικήσουν. Πέρα από τον κίνδυνο να τραυματιστούν ή να διαμελιστούν, ενδέχεται, επίσης, να τους προκληθεί ασφυξία. Επίσης, μπορεί να επηρεαστεί η ικανότητά τους στο κολύμπι, κάτι που τα καθιστά πιο ευάλωτα στους κινδύνους που τα απειλούν. 
  • Επικίνδυνες και τοξικές ουσίες που βρίσκονται στα ίδια τ’ απορρίμματα ή όπως έχει διαπιστωθεί «προσκολλώνται» ιδιαίτερα στα πλαστικά μικρο-απορρίμματα περνούν στον οργανισμό θαλάσσιων ειδών και τελικά στην τροφική αλυσίδα. Σύμφωνα με στοιχεία επιστημονικών ερευνών στην Αμερική, την Ευρώπη (π.χ. του βρετανικού Πανεπιστημίου του Πλύμουθ) και την Αυστραλία καθώς και του Προγράμματος του Ο.Η.Ε. για το Περιβάλλον (UNEP), τα πλαστικά που επιπλέουν στη θάλασσα προσελκύουν και συγκρατούν ορισμένους άλλους ρύπους που μπορεί να βρεθούν στη θάλασσα,  αυξάνοντας την επικινδυνότητά τους για τις διάφορες μορφές ζωής. Αυτά τα χημικά περνάνε στον οργανισμό των ειδών που τρώνε κατά λάθος πλαστικά μαζί με τα χημικά που περιέχονται στα ίδια τα πλαστικά. 
  • Τα μικρο-απορρίμματα πλαστικού γίνονται φορείς μεταφοράς ξενικών ειδών σε άλλα θαλάσσια οικοσυστήματα, προκαλώντας επιδείνωση των προβλημάτων που προξενεί η απόρριψη του έρματος των πλοίων (ballast water) στις θάλασσες.

 

Σύμφωνα με στοιχεία του Προγράμματος του Ο.Η.Ε. για το Περιβάλλον (UNEP), κάθε χρόνο τα απορρίμματα στο περιβάλλον και ιδιαίτερα τη θάλασσα σκοτώνουν 700.000-1.000.000 πουλιά (κυρίως θαλασσοπούλια), 100.000 θαλάσσια θηλαστικά και αμέτρητα ψάρια από πλαστικά που καταπίνουν ή παγιδεύονται σε αυτά. Όχι μόνο σε άλλες μακρινές θάλασσες αλλά τώρα πια και στις δικές μας καταγράφονται περιστατικά θανάτων ζώων (π.χ. θαλάσσια χελώνα στο Σαρωνικό) που οφείλονται στην κατά λάθος διατροφή τους με πλαστικά, και κυρίως πλαστικές σακούλες.

 

> Οι θαλάσσιες χελώνες έχουν σοβαρό πρόβλημα με τα θαλάσσια απορρίμματα. Οι θαλάσσιες χελώνες αλλά κι άλλα είδη ξεγελιούνται και καταπίνουν συχνά μεγάλες ποσότητες πλαστικών (πλαστικές σακούλες, διάφορα είδη συσκευασίας, κομμάτια από μπουκάλια και παιχνίδια, πλαστικά ποτήρια κα). Μπορεί να καταπιούν πλαστικές σακούλες γιατί μοιάζουν με τσούχτρες, οι οποίες είναι από τις αγαπημένες τους τροφές. Η κατάποση απορριμμάτων είναι από τα μεγαλύτερα προβλήματα του είδους. Αυτό ενδέχεται να φράξει το σύστημα πέψης τους και να οδηγηθούν σε θάνατο από υποσιτισμό. Έχουν καταγραφεί, επίσης, περιπτώσεις από χελώνες που κατάπιαν μπαλόνια, πίσσα και άλλα σκουπίδια που καλύφθηκαν με φύκια. Πλαστικές σακούλες κι άλλα παρόμοια υλικά μπορεί να φράξουν τις αναπνευστικές διόδους θαλάσσιων ειδών όπως οι χελώνες (που αναπνέουν με πνευμόνια) και να προκαλέσουν ασφυξία. Και τα 5 είδη θαλάσσιας χελώνας που ζουν στις Η.Π.Α. είναι υπό εξαφάνιση και όλα έχουν βρεθεί περιπλεγμένα σε κάθε είδους ανθρώπινα σκουπίδια, σκοινιά, καθετές και δίχτυα.


> Τα μικρο-απορρίμματα έχουν πια μπει στον κύκλο διατροφής των θαλάσσιων ειδών. Μικρές γαρίδες, πεταλίδες και άλλοι μικροοργανισμοί της θάλασσας έχουν αρχίσει να τα χρησιμοποιούν ως τροφή μικρο-απορρίμματα, και κυρίως πλαστικά, και έτσι αυτά τα υπολείμματα πλαστικού περνάνε στην τροφική αλυσίδα και των μεγαλύτερων ψαριών όσο και των πουλιών, ακόμα και του ανθρώπου.

 

> Τουλάχιστον 26 είδη μικρών και μεγάλων κητωδών έχουν βρεθεί να έχουν καταπιεί σκουπίδια και σε πολλές περιπτώσεις η κατάποση πλαστικών ήταν, αν όχι το κύριο, ένα από τα αίτια θανάτου. Κάποιες έρευνες συνέδεσαν την ελάττωση του πληθυσμού της φώκιας στην Αλάσκα και την αντίστοιχη στην Χαβάη με την παγίδευση των ζώων αυτών σε θαλάσσια απορρίμματα. Οι φάλαινες, συμπεριλαμβανομένων των ειδών μεγαπτεροφάλαινα και γκρίζα φάλαινα που απειλούνται με εξαφάνιση, βρίσκονται συχνά παγιδευμένες σε δίχτυα και καθετές. Οι θαλάσσιοι ελέφαντες, επίσης σε κίνδυνο, παγιδεύονται σε αλιευτικά εργαλεία για καβούρια, ενώ δελφίνια, φάλαινες και φώκαινες πιάνονται σε δίχτυα. Η κατάποση σκουπιδιών από τα θαλάσσια θηλαστικά έχει αναφερθεί για θαλάσσιους ελέφαντες, θαλάσσιους λιοντάρια και κάποια είδη φαλαινών και φώκιας. Παρά το μικρό τους αριθμό αυτές οι περιπτώσεις είναι σημαντικές γιατί στο μεγαλύτερο ποσοστό προκάλεσαν το θάνατο αυτών των ζώων, είτε από ασφυξία είτε από υποσιτισμό.


> Πολλές είναι οι μαρτυρίες ψαράδων στις διάφορες εκστρατείες του Δικτύου ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS για απορρίμματα και κυρίως πλαστικά που βρίσκουν στα εντόσθια ειδών όπως ο τόνος, ο ξιφίας και ο ροφός. Μάλιστα ψαράς από την Κεφαλονιά μας ανέφερε ότι στα μέσα της δεκαετίας του ‘90 είχε πιάσει ροφό ο οποίο είχε καταπιεί δοχείο ορυκτελαίων.


> Στα μέσα της δεκαετίας του ‘90 βρέθηκε στο Σαρωνικό από ανθρώπους του Συλλόγου Προστασίας Θαλάσσιας Χελώνας νεκρή μια πολύ σπάνια χελώνα Μήδας που είχε μέσα στο στομάχι της πλαστικές σακούλες που έπιαναν επιφάνεια 10 τετραγωνικών μέτρων.


>  Άνθρωποι του Δικτύου ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS έχουν καταγράψει ένα γερανό να μαδάει πλαστική σακούλα από λιπάσματα και να ταϊζει με κομματάκια πλαστικού τα μικρά του. Εννοείται ότι στην φωλιά του κρέμονταν εκτός από κλαδάκια και άλλα φυσικά υλικά και πολλά κομμάτια πλαστικού.

 
> Πολλές παγιδεύσεις ζώων όχι μόνο σε κομμένα δίκτυα αλλά και σε πλαστικές σακούλες αναφέρονται διεθνώς. Δεν είναι λίγες οι μαρτυρίες από παρόμοια περιστατικά και στην Ελλάδα, όπως για παράδειγμα πριν από μερικά χρόνια όταν βρέθηκε μικρό χελωνάκι caretta-caretta νεκρό μέσα σε πλαστική σακούλα κοντά στην Κρήτη.

 

Πίνακας: Κατάλογος των ζωντανών οργανισμών που βρέθηκαν στραγγαλισμένοι από διάφορες κατηγορίες απορριμμάτων το 2004 στις ακτές κυρίως των ΗΠΑ στη διάρκεια εθελοντικών καθαρισμών από την καμπάνια International coastal cleanup.

 

Υπεύθυνα για το στραγγαλισμό

Ασπόνδυλα

Ψάρια

Ερπετά

Πουλιά

Θηλαστικά

Σύνολο

Σύνολο

Μπαλόνια, κορδέλες, κλωστές,
παγίδες για καβούρια αστακούς + ψάρια

1
7


1

 

7

1
1

9
9

4,8%
4,8%

Πετονιές

20

38

2

23

5

88

47,3%

Δίχτυα Ψαρέματος

6

11

 

4

 

21

11,3%

Διάφορα

9

4

3

1

2

19

10,2%

Πλαστικές  σακούλες

1

 

1

1

1

4

2,2%

Σχοινί
Πλαστική συσκευασία  αλουμινένια κουτιά

8
6

8

1

5
5

8

30
5

16,1%
2,7%

Σύρμα

 

 

 

 

 

1

0,5%

Σύνολο

52

62

7

46

19

186

 

Συνολικά Ποσοστά

28,0%

33,3%

3,8%

24,7%

10,2%

 

100,0%

 

2007 Διεθνές έτος Δελφινιών


Είναι γνωστό ότι, κατά την τριετία 1990 - 1992 πολλές χιλιάδες ζωνοδέλφινα της Μεσογείου έχασαν τη ζωή τους εξ αιτίας επιδημίας, που έβρισκε το αμυντικό σύστημα των ζώων αυτών εξασθενημένο, σύμφωνα με πολλούς επιστήμονες εξαιτίας της ρύπανσης των θαλασσών από πολυχλωριωμένες ενώσεις (PCBs). Οι ενώσεις αυτές συσσωρεύονται σε απίθανες συγκεντρώσεις στο σώμα των δελφινιών, καθόσον μεταφέρονται στις επόμενες γενιές μέσα από το γάλα που δίνουν οι μητέρες στα νεαρά δελφίνια και καταστρέφουν το ανοσοποιητικό τους σύστημα. Τα κητώδη της Μεσογείου (δελφίνα, φάλαινες κα) συγκαταλέγονται στα πιο επιβαρυμένα είδη από τοξικές ουσίες που καταλήγουν στη θάλασσα από τα αστικά, γεωργικά και βιομηχανικά απόβλητα. Καθώς βρίσκονται στην κορυφή του τροφικού πλέγματος, τα κητώδη εκτίθενται  σε υψηλά  επίπεδα ανθεκτικών και βιωσυσσωρεύσιμων ουσιών, κυρίως μέσω της διατροφής τους. Στη δυτική Μεσόγειο έχουν βρεθεί ζωνοδέλφινα με υψηλές συγκεντρώσεις DDT και πολυχλωριωμένων διφαινύλιων,  οι υψηλότερες που έχουν βρεθεί σε ζωντανό άγριο θηλαστικό, όπως επίσης μέτρια έως και υψηλά  ποσοστά βαρέων μετάλλων.

 

Τα πλαστικά απορρίμματα μπορεί να απορροφούν επιλεκτικά τοξικές ουσίες, μεταξύ άλλων και πολυχλωριωμένες ενώσεις. Τα κητώδη της Μεσογείου συγκαταλέγονται στα πιο μολυσμένα είδη από τοξικές ουσίες που καταλήγουν στη θάλασσα από τα αστικά, γεωργικά και βιομηχανικά απόβλητα. Καθώς βρίσκονται στην κορυφή του τροφικού πλέγματος, εκτίθενται  σε υψηλά  επίπεδα ανθεκτικών και βιωσυσσωρεύσιμων ουσιών, κυρίως μέσω της διατροφής τους. Στη δυτική Μεσόγειο έχουν βρεθεί ζωνοδέλφινα με υψηλές συγκεντρώσεις DDT και πολυχλωριωμένων διφαινύλιων,  οι υψηλότερες που έχουν βρεθεί σε ζωντανό άγριο θηλαστικό, όπως επίσης μέτρια έως και υψηλά  ποσοστά βαρέων μετάλλων.

 

Έμφαση στη θαλάσσια ρύπανση θα δώσει το Δίκτυο Μεσόγειος SΟS και μέσω της ενημερωτικής εκστρατείας για τα δελφίνια και τις φάλαινες της Μεσογείου σε συνεργασία με την European Union for Coastal Conversation (EUCC) στο πλαίσιο του Διεθνούς Έτους των Δελφινιών. Η εκστρατεία στην οποία συμμετέχουν κυβερνήσεις, διακυβερνητικοί οργανισμοί, Μη Κυβερνητικές Οργανώσεις και εκπρόσωποι του ιδιωτικού τομέα στοχεύει στη γνωριμία του κοινού με τα είδη των κητωδών, στην υπογράμμιση των απειλών και των τρόπων αντιμετώπισής τους και στην ενημέρωση των πολιτών για την προστασία τόσο των κητωδών όσο και του θαλάσσιου περιβάλλοντος.

 

Η εκστρατεία για τα κητώδη έχει ήδη μπει σε τροχιά και στην ιστοσελίδα www.medsos.gr υπάρχουν στοιχεία για τα απειλούμενα είδη και για το δέον γενέσθαι για τη σωτηρία τους.

 

 

Τι πρέπει και μπορούμε να κάνουμε

  • Οι επιλογές στη διαχείριση των απορριμμάτων, τόσο στη ξηρά όσο και στη θάλασσα, πρέπει να γίνονται με γνώμονα να καταλήγουν όσο το δυνατό λιγότερα σκουπίδια στις θάλασσες και τις ακτές.
  • Το βασικό πρόβλημα είναι ότι άπαξ και βρεθούν στη θάλασσα τα απορρίμματα είναι δύσκολο και πολυδάπανο να περισυλλεγούν. Κατά συνέπεια το κύριο βάρος πρέπει να δοθεί στην πρόληψη. Οι εθελοντικοί καθαρισμοί γίνονται όχι μόνο για να καθαρίσουμε τις παραλίες και τις ακτές αλλά κυρίως για να σταματήσουν να καταλήγουν τα απορρίμματα στο περιβάλλον.
  • Πρέπει να γίνουμε πιο υπεύθυνοι στον τρόπο διαχείρισης των απορριμμάτων, να τα μειώσουμε, να αυξήσουμε την επαναχρησιμοποίηση (πχ. μπουκάλια που χρησιμοποπιούμε πολλές φορές αντί κάθε φορά να τα πετάμε), την ανακύκλωση και την κομποστοποίηση.

 

Για ακόμα πιο συνειδητοποιημένους πολίτες…

  •  Όπου υπάρχουν προγράμματα ανακύκλωσης συμμετέχουμε ενεργά, αφού πρώτα εξασκηθούμε στην ..πρόληψη των απορριμμάτων (σκεφτόμαστε τρόπους να μειώσουμε τα απορρίμματά μας ήδη από τις αγορές μας)
  • Ζητάμε από τις τουριστικές επιχειρήσεις  και συμβάλουμε και εμείς στο να αποκτήσουν και να εφαρμόσουν τα καταλύματα και τα ξενοδοχεία προγράμματα περιβαλλοντικής διαχείρισης (π.χ. ανακύκλωση αποβλήτων, εξοικονόμηση ενέργειας και νερού)
  • Επιλέγοντας να εκτεθούμε στον ήλιο τις ώρες που δεν καίει τόσο πολύ, προστατεύουμε την υγεία μας από την επικίνδυνη υπεριώδη ακτινοβολία αλλά και το θαλάσσιο περιβάλλον από την υπερβολική χρήση αντηλιακών. Ας απολαμβάνουμε τη μυρωδιά της θάλασσας και του ιωδίου και ας αποφεύγουμε να κολυμπάμε σε θάλασσες… αντηλιακών λαδιών. Χρησιμοποιούμε αν είναι δυνατόν αντηλιακά που να έχουν τη μικρότερη επίδραση στο περιβάλλον. Εννοείται ότι δεν εγκαταλείπουμε τις άδειες συσκευασίες στην παραλία. 
  • Συμμετέχουμε ενεργά σε εθελοντικούς καθαρισμούς ακτών και στην εκστρατεία ΚΑΘΑΡΙΣΤΕ ΤΗ ΜΕΣΟΓΕΙΟ.