Η Συζήτηση για την Κλιματική Αλλαγή πήγε… Θεσσαλονίκη

 
 

Η Συζήτηση για την Κλιματική Αλλαγή πήγε… Θεσσαλονίκη

Print
 
 

Το Δίκτυο ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS παρευρέθηκε στο 2ήμερο Διεθνές Συμπόσιο με τίτλο «Κλιματική Αλλαγή και Θαλάσσιοι Πόροι στην Παράκτια Ζώνη – Εργαλεία στην υπηρεσία σύνταξης αναφοράς επικινδυνότητας, της λήψης αποφάσεων και της διαχείρισης» που διοργάνωσε το δίκτυο KLIMABIO και τελούσε υπό την αιγίδα της Επιτροπής Ερευνών του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Το συνέδριο πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο της διεπιστημονικής συνεργασίας μεταξύ του ΑΠΘ και πανεπιστημίων του εξωτερικού, σε θέματα που αφορούν στην έρευνα και την ανάπτυξη καινοτόμων μέτρων αντιμετώπισης των περιβαλλοντικών επιπτώσεων της Κλιματικής Αλλαγής στις παράκτιες περιοχές, καθώς και των αντίστοιχων οικονομικών συνεπειών.

 

Στο Συμπόσιο παρευρέθησαν επιστήμονες από ινστιτούτα και πανεπιστήμια της Ελλάδας, της Ευρώπης και των ΗΠΑ προκειμένου να παρουσιάσουν τα αποτελέσματα από τις έως σήμερα έρευνές τους.
Η εναρκτήρια ημέρα του Συμποσίου ήταν αφιερωμένη στην οικονομική διάσταση των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής στην παράκτια ζώνη, καθώς και στην εκτίμηση επικινδυνότητας με τη βοήθεια της μοριακής βιολογίας και της οικοφυσιολογίας. Ο καθηγητής Οικονομικής του Περιβάλλοντος του Πανεπιστημίου Αιγαίου, Δρ. Μιχάλης Σκούρτος με άξονα την πρώτη θεματική, δήλωσε χαρακτηριστικά ότι η υποβάθμιση των οικοσυστημάτων εξαιτίας της κλιματικής αλλαγής παγκοσμίως κοστίζει 6600 δισ.δολάρια ετησίως, ενώ η οικονομική κρίση του 2007 - 2008 κόστισε 16000 δισ.δολάρια. Επεσήμανε επίσης, ότι ένας από τους λόγους που οι κυβερνήσεις κρατών εξακολουθούν και χάνουν το στοίχημα της προστασίας της παράκτιας και θαλάσσιας ζώνης είναι η εγγενής πολυπλοκότητα των οικοσυστημάτων αυτών, αλλά και το γεγονός ότι για να διαχειριστούμε και να προστατέψουμε τα οικοσυστήματα θα πρέπει να υπολογίσουμε και την αξία τους. Μεταξύ άλλων, τόνισε την ανάγκη ουσιαστικής επικοινωνίας και συνεννόησης μεταξύ των επιστημόνων και των κέντρων λήψης αποφάσεων, καθώς και την ανάγκη ενεργούς συμμετοχής των ενδιαφερόμενων μερών. Αναφέρθηκε τέλος στην έκθεση που δημοσίευσε η Επιτροπή Μελέτης των Επιπτώσεων Κλιματικής Αλλαγής με την Τράπεζα της Ελλάδος τον Ιούνιο του 2011, σχετικά με τις «Περιβαλλοντικές, Οικονομικές και Κοινωνικές Επιπτώσεις της Κλιματικής Αλλαγής της Ελλάδας», όπου καταδεικνύεται όχι μόνο η ανάγκη δράσης για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής αλλά και για τη συνέχιση της εμπεριστατωμένης έρευνας που θα βοηθήσει και θα προσφέρει την κατάλληλη κατεύθυνση τις επόμενες δεκαετίες στο έργο της προσαρμογής. Η πρώτη αυτή θεματική του Συμποσίου έκλεισε με την ομιλία του Αν.Καθηγητή στο Τμήμα Οικονομικών Επιστημών του Πανεπιστημίου Μακεδονία της Θεσσαλονίκης, Δρ. Ευτύχιου Σαρτζετάκη, ο οποίος αναφέρθηκε στην κλιματική αλλαγή σε σχέση με την παγκόσμια οικονομική κρίση.
Το δεύτερο μέρος της πρώτης ημέρας του συμποσίου ήταν αφιερωμένο στην Κλιματική Αλλαγή σε σχέση με τις Βιολογικές Επιστήμες, στη βάση της μοριακής βιολογίας και οικοφυσιολογίας, και πώς μπορούν να χρησιμοποιηθούν αυτά τα εργαλεία για την εκτίμηση της περιβαλλοντικής επικινδυνότητας στην Παράκτια Ζώνη. Την θεματική «άνοιξε» η εισήγηση του Καθηγητή του Alfred-Wegener-Institut für Polar-und Meeresforschung της Γερμανίας, Dr.Hans-Otto Pörtner. Αναφέρθηκε στις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής στους θαλάσσιους οργανισμούς, αλλά και στα εργαλεία της περιβαλλοντικής φυσιολογίας που μπορούν να χρησιμοποιηθούν για διαχείριση και χάραξη πολιτικών. Τόνισε τον αναδυόμενο κίνδυνο της οξίνισης των ωκεανών, καθώς και τα ολοένα και πιο συχνές εμφανίσεις ανοξικών  συνθηκών (δηλαδή έλλειψης οξυγόνου) στη θάλασσα, που συνδέονται με την αύξηση του διοξειδίου του άνθρακα στην ατμόσφαιρα. Η κλιματική αλλαγή επιδρά στην γεωγραφική εξάπλωση των οργανισμών, στην ανάπτυξη και αναπαραγωγή τους, ενώ αναφορικά με την πανίδα στους πόλους, αυτή βρίσκεται σε άμεσο κίνδυνο καθώς δεν μπορεί να βρει καταφύγιο σε πιο ψυχρά νερά. Μελετώντας τις αποκρίσεις των οργανισμών στην αύξηση της θερμοκρασίας σε συνδυασμό με την ιστορία και τη γενικότερη φυσιολογία τους μπορούμε να προβλέψουμε μελλοντικά σενάρια συμπεριφοράς υπό το πρίσμα της κλιματικής αλλαγής. Η χρήση δεικτών θερμικής ανοχής ποικιλόθερμων οργανισμών (για παράδειγμα παραγόντων που επηρεάζουν τον μεταβολισμό ειδών, που δεν διατηρούν σταθερή θερμοκρασία σώματος όπως ο άνθρωπος, σε συγκεκριμένα όρια θερμοκρασίας χωρίς να προκαλείται βλάβη), που είναι εξαρτώμενοι από τη διαθεσιμότητα οξυγόνου και από τη θερμοκρασία είναι απαραίτητη για την παρακολούθηση και πρόβλεψη των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής. Τέλος αναφέρθηκε στο ευρωπαϊκό πρόγραμμα CLICOFI σχετικά με τις επιπτώσεις της αύξησης της θερμοκρασίας εξαιτίας της κλιματικής αλλαγής στα ψάρια των παράκτιων νερών.


Στη συνέχεια το λόγο πήρε ο Αν.Καθηγητής του Environmental Proteomics Laboratory Center for Coastal Marine Sciences των ΗΠΑ, Dr. Lars Tomanek, ο οποίος μίλησε σχετικά με τη χρήση πρωτεϊνωματικών και γονιδιωματικών  στοιχείων για τη μελέτη της παγκόσμιας θέρμανσης και της εκτίμησης του περιβαλλοντικού κινδύνου. Σε παρεμφερές πλαίσιο κινήθηκε και η ομιλία της Καθηγήτριας Dr.Inna Sokolova του Ερευνητικού Πανεπιστημίου UNC Charlotte των ΗΠΑ, η οποία όμως εισήγαγε και τόνισε ιδιαίτερα τον παράγοντα της ρύπανσης και τις επιπτώσεις που έχει στους οργανισμούς σε συνέργεια με την αύξηση τη θερμοκρασίας. Μέσα από την έρευνά της διαπίστωσε πως αν στον παράγοντα της αύξησης της θερμοκρασίας προστεθεί η δράση ενός ρυπαντή, π.χ. του καδμίου, τότε ο οργανισμός (στα πειράματά της χρησιμοποιούσε μύδια) χάνει ακόμα περισσότερο την ικανότητά του να αντιμετωπίσει και να ανταπεξέλθει στο στρες. Η πρώτη ημέρα του συμποσίου έκλεισε με την εισήγηση του Ερευνητή Α΄βαθμίδας του ΕΚΕΤΑ και Επισκέπτη Καθηγητή του ερευνητικού κέντρου Terrence Donnelly Centre for Cellular and Biomolecular Research (CCBR) του Καναδά, Δρος. Χρήστου Ουζούνη, ο οποίος αναφέρθηκε αναλυτικά στην αξία της βιοπληροφορικής, της έρευνας που είναι βασισμένη στην μελέτη όλων των σε –ωμα συστατικών των κυττάρων των οργανισμών, π.χ. γονιδίωμα, πρωτεΐνωμα κτλ.
Η δεύτερη ημέρα του διεθνούς Συμποσίου ήταν αφιερωμένη στην παρακολούθηση και μελλοντική πρόβλεψη των επιπτώσεων της Κλιματικής Αλλαγής στην Παράκτια Ζώνη, με τη χρήση ωκεανογραφικών και κλιματολογικών εργαλείων και κλιματικών μοντέλων. Πρώτη ομιλία ήταν αυτή του Καθηγητή του Τμήματος Πολιτικών Μηχανικών του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, Δρος.Ιωάννη Κρεστενίτη. Ο κ. Κρεστενίτης έθιξε το θέμα της Ολοκληρωμένης Διαχείρισης Παράκτιας Ζώνης (ΟΔΠΖ) και στο πλαίσιο αυτό παρουσίασε αποτελέσματα του ευρωπαϊκού (FP6) προγράμματος SPICOSA (2007-2011). Το πρόγραμμα αυτό έχει ως στόχο «την ανάπτυξη μιας αυτό-εξελισσόμενης ολιστικής επιστημονικής προσέγγισης και υποστηρικτικών εργαλείων για την αποτίμηση διαφορετικών επιλογών βιώσιμης διαχείρισης, μέσω ισορροπημένης μελέτης των οικολογικών, κοινωνικών και οικονομικών παραγόντων των Συστημάτων Παράκτιας Ζώνης», δηλαδή με λίγα λόγια αποτελεί σημαντικό εργαλείο για την υλοποίησης της ΟΔΠΖ. Στο πλαίσιο του προγράμματος δημιουργήθηκε και ένα επιχειρησιακό Πλαίσιο Συστημικής Προσέγγισης (System Approach Framework-SAF), ένα σύστημα μεθοδολογιών και μοντέλων, που σχεδιάστηκε, αναπτύχθηκε και χρησιμοποιήθηκε από 54 ερευνητικά ινστιτούτα και πανεπιστήμια στην Ευρωπαϊκή Ένωση,  προκειμένου να μπορεί να δίνει συμβουλές και καθοδήγηση σχετικά με περιβαλλοντικά προβλήματα και μελλοντικές επεμβάσεις στην παράκτια ζώνη, στα κέντρα λήψης αποφάσεων, σε άλλους φορείς που εμπλέκονται στη διαχείριση του περιβάλλοντος και άλλα ενδιαφερόμενα μέρη. Στη συνέχεια πήρε το λόγο η Δρ.Αργυρώ Ζενέτου, Διευθύντρια Ερευνών του Ελληνικού Κέντρου Θαλασσίων Ερευνών, η οποία ανέφερε τη σημαντικότητα της χρήσης των ξενικών χωροκατακτητικών θαλάσσιων ειδών (αλλά και εν γένει όλων των χωροκατακτητικών θαλάσσιων ειδών) ως δεικτών για την παρακολούθηση της παγκόσμιας θέρμανσης. Η κα.Ζενέτου ανέφερε ότι έως το 2011 σε όλο τον κόσμο θα έχουν καταγραφεί πάνω από 14120 θαλάσσια ξενικά είδη, ενώ για τη Μεσόγειο υπολογίζονται περίπου στα 960. Επίσης, η Μεσόγειος θάλασσα δείχνει την πιο εμφανή αυξητική τάση εμφάνισης θαλάσσιων ξενικών ειδών. Ο επόμενος ομιλητής ήταν ο μεταδιδακτορικός ερευνητής του εργαστηρίου Δορυφορικής Τηλεπισκόπησης και Γεωγραφικών Συστημάτων Πληροφοριών (ΓΣΠ-GIS) της Γεωπονικής Σχολής του ΑΠΘ,  Δρ.Θωμάς Αλεξανδρίδης, ο οποίος παρουσίασε πώς μπορεί να χρησιμοποιηθεί η δορυφορική τηλεπισκόπηση και τα ΓΣΠ στην παρακολούθηση της παράκτιας ζώνης. Στο ίδιο πνεύμα και ο επόμενος ομιλητής, Αν.Καθηγητής της Γεωπονικής Σχολής του ΑΠΘ, Δρ.Σταύρος Βουγιούκας, μίλησε για τη συμβολή και των ρομποτικών συστημάτων στην παρακολούθηση των παράκτιων οικοσυστημάτων. Η δεύτερη ημέρα του Συμποσίου «έκλεισε» με την ομιλία του Αν.Καθηγητή του Τομέα Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας, του Τμήματος Γεωλογίας του ΑΠΘ, σχετικά τη χρήση κλιματικών μοντέλων σε επίπεδο περιφέρειας για τη μελέτη της κλιματικής αλλαγής και του παράκτιου περιβάλλοντος. Ολοκληρώνοντας παρουσίασε το έργο «Γεωκλίμα», το οποίο στοχεύει στην ανάπτυξη ενός ολοκληρωμένου Γεωγραφικού Συστήματος Πληροφοριών (ΓΣΠ) το οποίο θα παρέχει με διαδραστικό τρόπο στο χρήστη τη δυνατότητα διαχείρισης, ανάλυσης και οπτικοποίησης του συνόλου της πληροφορίας που σχετίζεται έμμεσα ή άμεσα με την κατάσταση του κλίματος και τις εκτιμήσεις για τις μελλοντικές μεταβολές του στην περιοχή της Ελλάδας.