Θα μπορούσε η Γαλάζια Ανάπτυξη να γίνει πράσινη;

 
 

Θα μπορούσε η Γαλάζια Ανάπτυξη να γίνει πράσινη;

Print
 
 

Συνέδριο με τίτλο “Could Blue Growth turn into Green?” διοργανώθηκε με επιτυχία από το European Environmental Bureau (EEB) και τα μέλη του Seas at Risk, Δίκτυο ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS, Ελληνική Εταιρεία Περιβάλλοντος και Πολιτισμού και ECOCITY στο Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών, με αφορμή την 40η επέτειο από την ίδρυση του ΕΕΒ. Πρωταρχικός στόχος της εκδήλωσης ήταν η ανάδειξη της ευρωπαϊκής στρατηγικής για τη Γαλάζια Ανάπτυξη, που αποτελεί μία από τις βασικές στρατηγικές και κατευθυντήριο άξονα για την οικονομική ανάπτυξη επιλεγμένων θαλάσσιων δραστηριοτήτων (υδατοκαλλιέργειας, παράκτιου τουρισμού, βιοτεχνολογίας, ωκεάνιας ενέργειας, εξόρυξης ορυκτών).

 

 Η ώθηση των συγκεκριμένων δραστηριοτήτων  κρίνεται από τους εμπνευστές της ως ιδιαίτερα κρίσιμη, αφού «οι θάλασσες και οι ωκεανοί μπορούν να αποτελέσουν ισχυρούς μοχλούς της ευρωπαϊκής οικονομίας, με μεγάλη δυναμική για καινοτομία και ανάπτυξη». Όπως προέκυψε και από την εποικοδομητική ανταλλαγή απόψεων στο πλαίσιο του Συνεδρίου, στην προσπάθεια για την αποτελεσματική εφαρμογή της στρατηγικής αυτής και για την υλοποίηση των στόχων της, είναι αναγκαία η συνέργεια μεταξύ όλων των εμπλεκόμενων μερών  (stakeholders), όπως είναι η Διοίκηση (εθνική, περιφερειακή και τοπική), ο ιδιωτικός επιχειρηματικός τομέας, η Κοινωνία των Πολιτών και η επιστημονική κοινότητα.
Όπως χαρακτηριστικά επεσήμανε ο κ. Lamplmair, Σύμβουλος της DG MARE σε θέματα Θαλάσσιας Πολιτικής, «η κύρια πρόκληση είναι η εφαρμογή ολιστικής προσέγγισης, καθώς και η υιοθέτηση της αρχής της προφύλαξης προκειμένου να αποφευχθούν μη αναστρέψιμες βλάβες στα οικοσυστήματα».  
Η κα. Verbeek, Γενική Διευθύντρια της οργάνωσης Seas at Risk (SAR), τόνισε εμφατικά ότι «υπάρχουν περιβαλλοντικά όρια στην Γαλάζια Ανάπτυξη και ως εκ τούτου η γαλάζια οικονομία θα πρέπει να  λαμβάνει τη φέρουσα ικανότητα των οικοσυστημάτων ως δεσμευτικό περιορισμό για όλες τις ανθρώπινες δραστηριότητες, να επικεντρώνει στην επάρκεια, να εστιάζει στην κάλυψη των αναγκών και την ευημερία των σημερινών και των μελλοντικών γενεών, να βασίζεται στην αποδοτική χρήση των πόρων και στην αξιοποίηση των ΑΠΕ, να αξιολογεί τις σωρευτικές επιπτώσεις ώστε να αποτρέπονται μη αναστρέψιμες βλάβες και να εξετάζει εναλλακτικές λύσεις που βασίζονται στην αρχή της προφύλαξης».
Σύμφωνα με την εμπειρία της επεσήμανε ότι: «οι άξονες, της Γαλάζιας Ανάπτυξης και της Οδηγίας Πλαίσιο για τη Θαλάσσια Στρατηγική (ΟΠΘΣ), απέχουν πολύ μεταξύ τους», ενώ εξέφρασε την πεποίθηση ότι, καθώς υπάρχει εμφανής κίνδυνος υπερεκμετάλλευσης των θαλασσών και κατασπατάλησης των φυσικών πόρων, οι ΜΚΟ πρέπει να κινητοποιηθούν επιτακτικά και άμεσα για την ανάληψη δράσης.  
Από την άλλη πλευρά, ο κ. Casaer, εκπρόσωπος της Γενικής Διεύθυνσης Περιβάλλοντος της Κομισιόν, θεωρεί ότι η Πράσινη και η Γαλάζια Ανάπτυξη συμβαδίζουν. Ωστόσο, επεσήμανε την αναγκαιότητα προστασίας της βιοποικιλότητας και των φυσικών πόρων, καθώς στην παρούσα φάση τα ευρωπαϊκά θαλάσσια ύδατα συνολικά δεν βρίσκονται σε καλή περιβαλλοντική κατάσταση.  
Αναφερόμενη στις προκλήσεις της ΟΠΘΣ και τις σχετικές προτάσεις των περιβαλλοντικών ΜΚΟ, η κα. Ρουμελιώτη, Υπεύθυνη θεμάτων Παράκτιας Διαχείρισης του Δικτύου ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS, επέμεινε στη σημασία της παρούσας ευκαιρίας για την ενημέρωση και ευαισθητοποίηση σε θέματα της ΟΠΘΣ. Τόνισε την ανάγκη για ενίσχυση της συμμετοχής των πολιτών σε όλα τα στάδια της ΟΠΘΣ, για ύπαρξη ισχυρής δέσμευσης διακρατικής συνεργασίας και, πάνω από όλα, για ανάληψη άμεσα δράσης από τους λαμβάνοντες τις αποφάσεις.
Ο κ. Karlsson, Πρόεδρος του EEB, αναφέρθηκε στο καλό παράδειγμα της βιώσιμης διαχείρισης της Βαλτικής που, αν και στο παρελθόν θεωρείτο μια από τις περισσότερο ρυπασμένες θάλασσες παγκοσμίως, σήμερα η κατάστασή της έχει βελτιωθεί σημαντικά εξαιτίας των εφαρμοζόμενων ολοκληρωμένων πολιτικών διοίκησης. Ωστόσο και στη συγκεκριμένη περίπτωση απαιτείται ενδυνάμωση του διαλόγου και της διαβούλευσης στη διαδικασία διαμόρφωσης και λήψης αποφάσεων.

 


 


Στα θέματα βιώσιμης ανάπτυξης της ναυτιλίας, η οποία αποτελεί βασικό πυλώνα της Γαλάζιας Ανάπτυξης, και, ειδικότερα, στο «Δείκτη Καθαρής Ναυτιλίας» (Clean Shipping Index) αναφέρθηκε ο κ. Hougee, από το Clean Shipping Project. Επισημαίνοντας τη μεγάλη συμβολή των θαλάσσιων μεταφορών στην παραγωγή διοξειδίου του άνθρακα και τη ρύπανση με στερεά απόβλητα, παρουσίασε τον παραπάνω Δείκτη, ο οποίος επιτρέπει την κατάταξη των πλοίων ανάλογα με τις περιβαλλοντικές τους επιδόσεις σε πέντες διαφορετικούς τομείς. Πρόκειται για ένα εργαλείο που χρησιμοποιείται από κορυφαίους ιδιοκτήτες εμπορευματοκιβωτίων για την αξιολόγηση της περιβαλλοντικής επίδοσης των υπηρεσιών μεταφοράς τους.
Εφαρμογές για την αξιοποίηση των ΑΠΕ σε λιμάνια παρουσιάστηκαν από τον κ. Βατίστα, εκπρόσωπο της Ecowindwater και συνεργάτη του Πανεπιστημίου Αιγαίου και του ΕΜΠ, ο οποίος αναφέρθηκε διεξοδικά σε λύσεις αξιοποίησης της αιολικής ενέργειας για την ηλεκτροδότηση ελλιμενισμένων πλοίων (cold ironing) .
«Το λιμάνι του Πειραιά», ανέφερε η κα. Κοντογιώργη, Προϊσταμένη του Τμήματος Προστασίας Περιβάλλοντος του Οργανισμού Λιμένος Πειραιώς (ΟΛΠ) ΑΕ, «αποτελεί λιμάνι “EcoPort” και ανήκει στο Ευρωπαϊκό Δίκτυο λιμένων με “Ecoports status” για την επίδοσή του σε θέματα περιβαλλοντικής διαχείρισης. Ο ΟΛΠ έχει εγκαταστήσει σύστημα παρακολούθησης περιβαλλοντικών παραμέτρων που σχετίζονται με την ποιότητα του νερού, το θόρυβο και την ατμοσφαιρική ρύπανση και ανάλογα με τα αποτελέσματα των μετρήσεων προβαίνει σε  διορθωτικές ενέργειες».
Αναφερόμενος στα  θέματα ανάπτυξης του βιώσιμου παράκτιου τουρισμού,  ο κ. Καρράς, Πρόεδρος της Επιτροπής Παρακολούθησης του Προγράμματος Αειφόρο Αιγαίο από την Ελληνική Εταιρία Περιβάλλοντος και Πολιτισμού (ΕΛΛΕΤ),  επεσήμανε «ότι πρέπει να υπάρχει ρεαλισμός και στο σχεδιασμό να λαμβάνονται υπόψη οι σοβαρές επιπτώσεις από την κλιματική αλλαγή, όπως για παράδειγμα η άνοδος της στάθμης της θάλασσας». Στο πλαίσιο αυτό τόνισε την ανάγκη δραστικής μείωσης, ή και την πλήρη απαγόρευση, της κατασκευαστικής δραστηριότητας στο παράκτιο μέτωπο για την προστασία της ευρύτερης περιοχής της παράκτιας ζώνης.
Σε σχέση με τις Θαλάσσιες Προστατευόμενες Περιοχές (ΘΠΠ), ο κ. Παράβας, Υπεύθυνος Πολιτικής της MOm/ Εταιρεία για τη Μελέτη και Προστασία της Μεσογειακής Φώκιας δήλωσε ότι «η Ελλάδα φιλοξενεί το 90% του πληθυσμού της μεσογειακής φώκιας σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Ωστόσο, εκτός από τις τρεις μόλις περιοχές που έχουν ήδη χαρακτηριστεί ως ΘΠΠ, δεν λαμβάνονται μέτρα προστασίας που να εφαρμόζονται συστηματικά και με εξασφαλισμένο και σταθερό προϋπολογισμό».

 


 


Τα ζητήματα καθαρών και βιώσιμων ενεργειακών λύσεων αναλύθηκαν από τον κ. Ιμπραήμ, Συντονιστή Εκστρατειών της Greenpeace, ο οποίος αναφέρθηκε στη δραματική αύξηση των αερίων του θερμοκηπίου και στη νέα πραγματικότητα που διαμορφώνουν οι κλιματικές αλλαγές. Αναφερόμενος στις προγραμματισμένες εξορυκτικές δραστηριότητες στη Δυτική Ελλάδα για την εύρεση και εκμετάλλευση υδρογονανθράκων, επεσήμανε, μεταξύ άλλων ότι, «όπως έχει δείξει η ιστορία, ο καθαρισμός από διαρροή πετρελαίου είναι μύθος, οι πετρελαιοκηλίδες μπορούν να προκαλέσουν μακροπρόθεσμες μη αναστρέψιμες περιβαλλοντικές βλάβες,  και ότι η πρόληψη αποτελεί τη μόνη λύση».
Στο πλαίσιο της παρουσίασής της αναφορικά με τους παράκτιους αλιείς και τη νέα Κοινή Αλιευτική Πολιτική (ΚΑλΠ), η κα. Λάζου, Υπεύθυνη της εκστρατείας για το θαλάσσιο περιβάλλον της Greenpeace, τόνισε ότι «περισσότερο από το 60% των ευρωπαϊκών αλιευτικών αποθεμάτων υφίσταται υπεραλίευση χωρίς δυνατότητα φυσικής αναπλήρωσης» και συμπλήρωσε ότι «η εξάρτηση της εργασίας στον συγκεκριμένο κλάδο έχει αυξητική τάση».
Στην αειφόρο διαχείριση των αλιευτικών πόρων στη Μεσόγειο Θάλασσα επικεντρώθηκε η κα. Βασιλοπούλου, Διευθύντρια Ερευνών στο Ελληνικό Κέντρο Θαλάσσιων Ερευνών (ΕΛΚΕΘΕ), δίνοντας έμφαση στο γεγονός ότι η αλιεία είναι σημαντική στη χώρα μας κυρίως λόγω των θέσεων εργασίας που δημιουργεί, με δεδομένο μάλιστα` ότι στη Μεσόγειο το 80% των σκαφών ανήκουν σε αλιείς μικρής κλίμακας. Αναφέρθηκε αναλυτικά στις πιέσεις που υφίσταται το θαλάσσιο περιβάλλον από την παράνομη αλιεία με αποτέλεσμα τη διατάραξη της ισορροπίας του καθώς και στην έλλειψη γνώσης μεταξύ των πολλαπλών πιέσεων που δρουν συνεργατικά και πολλαπλασιαστικά. Συμπέρανε ότι απαιτείται η κατάρτιση σχεδίων διαχείρισης αλιείας μέσα από πολυσυμμετοχικές διαδικασίες και Θαλάσσιος Χωροταξικός Σχεδιασμός.
Η κα. Μήλιου, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια του Γεωπονικού Πανεπιστημίου Αθηνών, επικεντρώθηκε στη ιχθυοκαλλιέργεια που αποτελεί βασικό πυλώνα της Γαλάζιας Ανάπτυξης με τη χρήση παρεμπιπτόντων / απορριπτόμενων ειδών αλιευμάτων στις ιχθυοτροφές. Επεσήμανε ότι «η Επιτροπή επιδιώκει να δώσει ώθηση στην υδατοκαλλιέργεια με τη μεταρρύθμιση της ΚΑλπ, και για το σκοπό αυτό δημοσίευσε στρατηγικές κατευθυντήριες γραμμές όπου παρουσιάζονται οι κοινές προτεραιότητες και οι γενικοί στόχοι σε επίπεδο ΕΕ».
Στην ερώτηση που θέτει το Συνέδριο κατά πόσο «Θα μπορούσε η Γαλάζια Ανάπτυξη να γίνει πράσινη;» η απάντηση σύμφωνα με τον κ. Σκούλλο, Πρόεδρο του MIO-ECSDE, είναι ότι «θα μπορούσε υπό προϋποθέσεις αλλά τίθεται το ερώτημα κατά πόσο στην πράξη όντως μπορεί. Βασική προϋπόθεση είναι ο καθορισμός των οικολογικών ορίων στην Γαλάζια Ανάπτυξη για τη διασφάλιση των περιβαλλοντικών υπηρεσιών, προκειμένου να επιτευχθεί βιώσιμη ανάπτυξη του θαλάσσιου και ναυτιλιακού τομέα. Θα πρέπει πλέον τα κράτη μέλη να αντιμετωπίζουν τις θάλασσες ως ένα ενιαίο σύνολο του πλανήτη, με αλληλοσυνδεόμενα χαρακτηριστικά, όπως, μεταβαλλόμενους ανέμους, εποχικά ρεύματα και μεταναστευτικά είδη. Για το λόγο αυτό, σήμερα η συλλογή και ανάλυση επιστημονικών δεδομένων και στοιχείων σε ευρωπαϊκό επίπεδο είναι αναγκαία και επιτακτική, και πρέπει να διεξάγεται σύμφωνα με τις αρχές της ολιστικής προσέγγισης».  
Αναφορές
http://ec.europa.eu/maritimeaffairs/policy/blue_growth/index_el.htm